لەو كاتانەی وڵاتان بەناو شەپۆلەكانی گۆڕانكاری و قەیراندا تێدەپەڕن، هەندێك رووداو تەنیا وەك «رووداو» نامێننەوە، بەڵكو دەبنە خاڵی وەرچەرخانی مێژوویی. وەرگرتنی پۆستی سەرۆك كۆماری عیراق لەلایەن كاندیدی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان، بەڕێز (نزار محەمەد سەعید ئامێدی)، یەكێكە لەو وەرچەرخانانە؛ رووداوێكە، كە لە ناخی خۆیدا مانا و رەهەندێكی سیاسی و كۆمەڵایەتیی قووڵ هەڵدەگرێت.
ئەم هەڵبژاردنە تەنیا سەركەوتنی كەسێك نییە، بەڵكو درێژكردنەوەی ئەو رێڕەوە مێژووییەی یەكێتییە كە لەسەر دەست و فیكری (مام جەلال) بونیادنراوە؛ ئەو رێگەیەی لە بنەڕەتدا بە هێمای متمانە، رێزگرتن و هاوبەشیی نەتەوە و لایەنەكان دەناسرێتەوە. نزار ئامێدی وەك پێنجەمین سەرۆك كۆمار لە دوای رووخاندنی دیكتاتۆریەت لە ساڵی (2003)دا، كە لە پشكی یەكێتی-یە و گەنجترینیانە لە رووی تەمەنەوە، بەڵگەیەكی تری زیندوویی و بەردەوامی ئەو قوتابخانە سیاسییەیە كە ناوی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستانە.
نزار، كادرێكی قاڵبووی ناو كایەی تێكۆشانە؛ پیاوێك كە هەناسەی خەباتی كوردستانی لە ناخیدا هەڵگرتووە، بەتایبەت لە دوای راپەڕینە مەزنەكەی ساڵی 1991 كە خاڵی سەرەتایەكی نوێ بوو لە ژیانی سیاسیی كوردستاندا. ئەو لە قوتابخانەی مام جەلال-دا پەروەردە بووە؛ ئەو قوتابخانەیەی فێری كردین چۆن لەنێوان «هێز و وشە»دا هاوسەنگییەكی دروست بونیادبنێین.
لە روانگەی ئەدەبییەوە، «نزار» تەنیا ناوێكی پەتی نییە؛ ئەو وەك گوڵێكی گەشی ناوچەی بادینان وایە كە لە ناخیدا رەسەنایەتیی رەوشت و شكۆی ئامێدی ئاوێتە بووە. لە كاتێكدا سیاسەت زۆرجار وەك بوارێكی توند و بێبەزەیی وێنا دەكرێت، ئەو دەیسەلمێنێت كە مرۆڤ دەتوانێت لەناو جەرگەی ئەم توندییەشدا، پارێزگاریی لە پاكی و رووناكیی رەوشتیی خۆی بكات.
لە روانگەی دەوڵەتدارییەوە، سەرۆكایەتی تەنیا پۆستێكی باڵا نییە، بەڵكو بەرپرسیارێتییەكی ئەخلاقیی قووڵە. ئەو كەسەی لەسەر ئەم كورسییە دادەنیشێت، دەبێت ببێتە پردێك لەنێوان رابردوو و ئەمڕۆدا، لەنێوان خەون و واقیعدا. نزار بە ئەزموونە دەوڵەمەندەكەی لە بواری پەیوەندییەكانی ناوخۆ و دەرەوەدا، توانای ئەوەی هەیە ئەم پردە بسازێنێت؛ پردێك كە عیراقێكی فرەڕەنگ بەرەو هاوسەنگییەكی راستەقینە ببات.
پێویستە لەم قۆناغە هەستیارەدا، ئەركی سەرەكیی سەرۆكایەتی بگاتە ئاستی پاراستنی ئاشتەوایی ناوخۆیی و دابینكردنی سەقامگیرییەكی بەردەوام؛ چونكە هیچ پڕۆژەیەكی نیشتمانی بەبێ ئاشتی بەرهەمدار نابێت. هەروەها لەنێوان هەولێر و بەغدادا، كێشەكان تەنیا سیاسی نین، بەڵكو پەیوەستن بە پرسی متمانە و هاوبەشیی دەسەڵاتەوە؛ ئەمەش پێویستی بە ژیری و دیدێكی فراوان هەیە. لەهەمانكاتدا، عیراق لە ناوچەیەكی پڕكێشە و ئاڵۆزدایە؛ ناوچەیەك كە ململانێی ناوخۆیی و نێودەوڵەتی تێیدا چڕ بووەتەوە، بۆیە سەرۆكایەتییەكی سەركەوتوو ئەوەیە كە بتوانێت وڵات لەو گەردەلوولە ئاگریینە دووربخاتەوە و رێگەی دیپلۆماسی بگرێتەبەر، تا عیراق ببێتە پردی ئاشتی، نەك مەیدانی جەنگ. لە دیدی دەوڵەتداریی بەرزدا، گەورەترین سەركەوتن ئەوەیە كە رێگری لە شەڕ بكەیت، نەك تەنیا تێیدا سەركەوتوو بیت.
من وەك لێپرسراوێك كە بۆ ماوەیەك لە ناوچەی بادینان لەگەڵ كاك نزار و ژمارەیەك كادری رەسەنی یەكێتیی نیشتمانی پێكەوە كارمان كردووە، دەزانم ئەم پیاوە تەنیا ناوێكی سیاسی نییە، بەڵكو هەست و بیر و رۆحێكی خاوەن رێبازە. یادگارییەكانی ئەو ماوەیە لە دڵ و دەروونمدا وەك چرایەكی بێكوژانەوە دەدرەوشێنەوە.
هەڤاڵ نزار، هەمیشە جێی متمانەی (مام جەلال) و (هێرۆ خان) بوو؛ ئەمەش تەنیا ستایشێكی فەرمی نییە، بەڵكو بەڵگەی پاكی و بەهێزیی كاراكتەری ئەوە. لەكاتی گۆڕانكارییە گەورەكاندا، وەك ئەندامێكی لێهاتووی مەكتەبی سیاسی، هەمیشە هەڵوێستەكانی بە روونی و بوێری دەرخستووە.
لە كۆتاییدا، ئەم رووداوە دەبێت وەك سەرەتایەكی نوێ بخوێنرێتەوە، نەك تەنیا بۆ یەكێتی، بەڵكو بۆ هەموو عیراق؛ چونكە وڵاتان تەنیا بە پۆستەكان ناگەنە ئاسۆی رووناك، بەڵكو بە مرۆڤەكان دەگەن. كاتێك مرۆڤێكی وەك نزار ئامێدی بەو مێژوو و ئەزموون و پاكییەوە دەگاتە ئاستی سەرۆكایەتی، «ئومێد» دەبێتە واقیعێكی زیندوو، نەك تەنیا وشەیەك.
ئەمڕۆ لەنێوان چیای گارەی خۆڕاگر و دڵی خەڵكی عیراقدا، ناوێك دەنگ دەداتەوە، ناوی پیاوێك كە دەتوانێت سەرۆك بێت؛ نەك تەنیا بە پۆست، بەڵكو بە مانای وشە سەرۆك كۆمار بێت.